“…şöyle bakıyorum şehre de, yeşil yeşil bir şey geçiyor içimden. su mu, çayırlık mı, orman mı? değil. yeşil bir şey, zehir yeşili bir şey. bir takım yeşil renkli zehirlerle zehirlenmiş, yeşil bir su.
köpek leşi gibi uyuyor şehir: yok, değil, öyle değil… köpek leşi, kokusu yönünden iğrenç, yoksa ölmüş bir köpekte kırılmış bir çocuk oyuncağının hüznünden başka, tatsız ne vardır. koku cihetinden… öyle bu şehir. pis şehir bu. alabildiğine pis şehir: bit gezmemiş kanape, sümük sürülmemiş, tükürülmemiş, balgam atılmamış hiçbir yeri yok. yakamızdaki kir, fabrika dumanından değil, pislikten, tozdan, mikroptan.
bu şehir laubaliliğin, kötülüğün, ikiyüzlülüğün kaynaştığı bir şehir. iyi insanları yok mu? dolu. ama nasıl çekilmişler, nasıl ürkmüşler, nasıl kapanmışlar bir yere? neredeler?
bu şehirde düşünülemez. düşünmek iyi değil, sıhhate muzırdır. Allah ı bile düşünemezsin. düşündün müydü karşına onun namına iğrenç mecmualar, nefesleri yırtık para kokan şairler, ölü bekleyen imamlar çıkar. avâidini isterler.
“ben fukara severim” dersin kendi kendine, yalandır. kendin de inanmazsın. hangi fukarayı, nasıl fukarayı? bu canavar gibi dilenci kadını mı? bu arsız, edepsiz, huysuz çocuğu mu? bu iki paralık adamın önünde secdeye varan balıkçıyı mı? yoksa köşe başında oturup çürüklerini, yüzünden açlığı, kimsesizliği, hafifçe deliliği, dünyadan bıkkınlığı akan adama yutturan, külhanbeyi kestaneciyi mi?
kimdir bu sevdiğin insan? anladık, fakir, kimsesiz, bahtsız… ama kim?
kim olacak? sensin. kendi kendinsin. evet, bu şehirde herkes dönüp dolaşıp, kendisinde karar kılacak. başkasını seven tek adam bulamazsın. olmasına da imkan yoktur. hani bazı insanlar vardır, iyilik edersin. bir edersin, iki edersin, üç edersin. sonra edemeyecek hale gelirsin de elinden bir şey yapmak gelmez. o zaman bir de bakarsın ki, karşındaki sana düşman kesilmiştir. hepimiz böyleyiz işte. bütün iyikleri, bütün dostlukları tulumba gibi emeriz. sonra dostluklar, iyilikler de kuyular misali kurur. işte o zaman başlar pandomima, kocaman dedikodu.
çekilecek bir köşemiz olacak. yatağımız olacak. yorganı gözlerimize çekeceğiz. belki bir deniz kenarı, bir ağaç altı, bir rüzgar, bir sessiz kahve, bir bardak çay, bir simit, bir dilim kaşar peyniri, bir yarım kilo şarap bulursak, dost olarak bu en iyisi. ama insan? yok kardeşim yok, insan bulamayacağız. bu şehir bu kadar pisken, bu kadar laubali, bu kadar düşükken, para kazanıp da kendinden ötesini, beygirini kullanan arabacıdan daha merhametsizce kullanıp da rahat edenler, sessizce, tereyağından kıl çeker gibi kendini aramızdan çekmişleri bir bakıma haklı buluyorum, gibime geldi. sonra da düşündüm. onlar böyle ettiler bu şehri. belki de bu şehre vebalar, belki de bu şehre koleralar gelecek yakında…”
Sait Faik- Söylendim Durdum
